Kan ik een attest als mantelzorger krijgen?

Elke week ontvangen we telefoontjes, mails of verhalen van mantelzorgers. Sinds de coronacrisis krijgen we veel vragen van mantelzorgers over hun familie of vrienden die in een woonzorgcentrum verblijven. Veelal is de vraag: waar kan ik me registeren als mantelzorger of kan ik ergens een attest of statuut aanvragen?

Vraag van Roland

De vrouw van een vriend van me verblijft in een woonzorgcentrum. Ze heeft dementie en kan niet meer alleen eten. Normaal gaat mijn vriend elke dag bij haar langs om haar te helpen met eten. Het woonzorgcentrum wil hem niet langer toelaten, tenzij hij hun een bewijs van mantelzorg voorlegt. Waar kunnen we dat aanvragen?”

Er bestaat geen statuut of attest ‘mantelzorg’

Momenteel kan je nergens een algemeen geldend statuut of attest aanvragen dat bewijst dat je mantelzorger bent. Als je het zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden (de mantelzorgpremie in de volksmond) krijgt, registreert de zorgkas wel een of meer mantelzorgers. Maar dit is geen statuut en het biedt ook geen voordelen of sociale rechten.*

Mantelzorg is iets wat je doet omdat je een band hebt met de zorgvrager. Ook als je geen statuut hebt of ‘mantelzorgpremie’ krijgt, ben je nog steeds mantelzorger. Lees meer hier.

De vriend van Roland kan dus geen bewijs van mantelzorg voorleggen. Maar vanwaar komt die vraag?

De richtlijnen van de overheid over mantelzorgers in woonzorgcentra

Er is verwarring over de richtlijnen van de overheid aan de woonzorgcentra. En meer specifiek over de richtlijn dat enkel geregistreerde mantelzorgers het woonzorgcentrum mogen bezoeken.* Daarom geven we je hier de officiële communicatie van de overheid aan de woonzorgcentra mee:

  • Er geldt een algemeen bezoekersverbod.
  • Toegang tot het woonzorgcentrum is enkel mogelijk voor:
    • interne en externe medewerkers, bv. medische en paramedische hulpverleners, pedicure, kapper en stagiairs;
    • vrijwilligers en mantelzorgers die essentiële zorgtaken uitvoeren in het woonzorgcentrum bij meerdere bewoners.

De overheid vraagt aan de woonzorgcentra om een overzicht te maken van de vrijwilligers en mantelzorgers die essentiële zorgtaken opnemen voor verschillende bewoners.

De woonzorgcentra beslissen dus zelf hoeveel en welke mensen er opgenomen staan in het overzicht. En dat zijn dan de geregistreerde mantelzorgers en geregistreerde vrijwilligers.

Contacteer het woonzorgcentrum als je taken wil opnemen voor verschillende bewoners. Het zou kunnen dat ze niet onmiddellijk ingaan op je aanbod, maar misschien in een latere fase wel.

Tip aan wie niet langer het woonzorgcentrum mag bezoeken en ongerust is:

Voor veel mantelzorgers is deze boodschap en het bezoekersverbod een bittere pil. Maak jij je zorgen over het fysieke, mentale of emotionele welzijn van je zorgvrager? Ga het gesprek aan met het woonzorgcentrum waar je zorgvrager verblijft. Vraag na of er iemand anders de taken opneemt die jij normaal verzorgt. Houd contact met de persoon voor wie je zorgt (als dit mogelijk is). En vraag het woonzorgcentrum om je op de hoogte te houden van de situatie van je zorgvrager.

Tip voor mantelzorgers die naar het woonzorgcentrum moeten gaan om spullen af te geven of op te halen of mantelzorgers die een raamcontact willen hebben met hun zorgvrager:

Het woonzorgcentrum kan je een attest geven om je verplaatsingen te verantwoorden. Vraag het na bij het woonzorgcentrum.

Federale erkenning als mantelzorger in de maak

Vanaf 1 oktober 2019 kon je normaal gezien als mantelzorger via een nieuwe wet in aanmerking komen voor een statuut of erkenning als mantelzorger. Aan dat statuut was de mogelijkheid gekoppeld op één sociaal recht, het mantelzorgverlof.

Voorlopig kan je het statuut nog niet aanvragen. Juridisch gezien is de wet namelijk nog niet uitvoerbaar: belangrijke elementen ontbreken nog. Er komen waarschijnlijk nieuwe wetgevende initiatieven om de wet verder in de praktijk te kunnen uitvoeren.

We betreuren dat deze wet nog niet op punt staat en hopen op voldoende ambitie om dit tot een positief verhaal om te buigen. We houden jullie verder op de hoogte van nieuwe ontwikkelingen.

*Opgelet: verschil tussen gemeenten

Opgelet: intussen nemen verschillende gemeentes zelf het initiatief om een attest aan mantelzorgers uit te reiken. Soms is dat attest zelfs verplicht om je in je gemeente te verplaatsen voor je mantelzorg. Neem contact op met je gemeente om hun reglement te volgen.

Steunpunt Mantelzorg doet veel inspanningen in overleg met de overheid en andere instanties om deze complexe situatie te vereenvoudigen. We houden je op de hoogte van zodra er veranderingen zijn. Heb je vragen hierover? Contacteer ons via info@steunpuntmantelzorg.be of via 02 515 04 42.

Meer weten?